Kamień nazębny jest to twarda struktura, formująca się poprzez mineralizację miękkich nalotów nazębnych, czyli płytki bakteryjnej. Taka płytka tworzy się stale w jamie ustnej i jeżeli nie zostanie we właściwym czasie usunięta poprzez szczotkowanie, ulega mineralizacji i stwardnieniu. Powstały w ten sposób kamień nie może być usunięty bez pomocy stomatologa.
Tendencja do tworzenia się kamienia nazębnego, jak i szybkość jego powstawania są cechami indywidualnymi, zależnymi od wieku, składu śliny, nawyków dietetycznych oraz higieny.
Można wyróżnić dwa rodzaje kamienia nazębnego:
- kamień naddziąsłowy – jest widoczny dla naszego oka; znajduje się w różnych częściach jamy ustnej. Ma żółte zabarwienie, ale często ulega przebarwieniu w wyniku działania barwników zawartych w pożywieniu lub palenia tytoniu. Tworzy wtedy ciemnobrunatne masy. Najczęstszym miejscem gromadzenia się kamienia naddziąsłowego są powierzchnie zębów w okolicy ujść gruczołów ślinowych, czyli powierzchnie językowe dolnych zębów siecznych i policzkowe górnych trzonowców.
- kamień poddziąsłowy – jest niewidoczny, ponieważ znajduje się poniżej linii dziąsła. Jest zazwyczaj ciemny i otacza pojedyncze zęby, często towarzysząc zapaleniu przyzębia.
Procesu osadzania kamienia nazębnego nie da się zatrzymać, ale można go spowolnić poprzez prawidłowo wykonywane zabiegi higieniczne. Oprócz szczotkowania nieodzowne jest codzienne używanie nici dentystycznych i stosowanie płukanek.
Mimo rygoru higienicznego i dietetycznego u niektórych osób kamień nazębny powstaje szybciej niż
u innych. Dlatego tak ważne są wizyty kontrolne w gabinecie stomatologicznym i okresowe usuwanie kamienia, aby nie dopuścić do powstania choroby przyzębia, a w rezultacie do rozchwiania zębów i ich ewentualnej utraty.
